Nieuws

Bloggen over democratie

Gepubliceerd: 15-09-2016
In de afgelopen periode is in aanloop naar Nederland Leest 2016 een aantal bekende inwoners van Breda de vraag voorgelegd: Wat betekent democratie voor jou?
Het antwoord geven zij in de vorm van een persoonlijk weblog. Gekoppeld aan deze vraag geven zij ook een boekentip waarin hun idee over democratie wordt bevestigd of ontkracht.
Elke week een nieuw blog geplaatst. Kijk dus regelmatig naar deze pagina om te zien welke Bredanaar zijn of haar visie op democratie geeft.

Het eerste weblog wordt verzorgd door Gertjan Endedijk, directeur/bestuurder van Stichting Nieuwe Veste.

"Tv programma's met grappen over het geloof. Gekke plaatjes op internet van een groep of een persoon. Wat is ertegen? Een open debat, zo hoort dat in een democratie."
De tekst wordt wat aarzelend voorgelezen met een onmiskenbaar buitenlands accent. Ik hoor het als ik in de bibliotheek langs een groep vluchtelingen loop die les krijgen van een taalcoach. Nederlands leren, maar ook debatteren, meningen vormen. Zoals over de democratie.
 
Tja, democratie. "Geen perfect systeem, maar ik ken geen betere" schijnt Churchill ooit gezegd te hebben. Als Nederlanders geloven we in onze democratie, we zijn er trots op. Andere landen kunnen een voorbeeld aan ons nemen.
 
Hoe democratisch is een land eigenlijk? Of hoe wordt zij het? En hoe lang mag zij er over doen? Ik moet denken aan het magistrale boek over Congo van David van Reybrouck. Het boek van ruim 600 pagina's vertelt op een meeslepende wijze over de geschiedenis van het land. Congo werd pas in 1880 een land toen koning Leopold van België ook een kolonie wilde en met een paar lijnen op de kaart letterlijk een land maakte waar opeens allerlei groepen mensen bij hoorden, of ze het nu wilden of niet. Na de koning bijeengehouden door een vreemde koloniale macht, daarna door de eigen dictator Mobutu. Met in 2006 pas de eerste vrije verkiezingen. Is Congo nu een democratie?
 
De letterlijke betekenis van democratie is: het volk heerst. Maar daar zit misschien wel het probleem: hét volk bestaat niet. In Congo niet, maar ook in Nederland niet. Want al lijkt ons land op het eerste gezicht een vlak, welvarend en vooral wit land, bij nader inzien verkleurt het beeld aanzienlijk. Autochtoon en allochtoon, agnosten en moslims, katholieken en protestanten, babyboomers en jongeren, liberalen en socialisten, Friezen  en Limburgers. We zijn een land van groepen, een verzameling van minderheden. Vroeger bijeen gehouden door alles consequent in zuilen te verdelen, nu naarstig op zoek naar nieuwe structuren en verbanden. 
 
Gandhi vond al dat een land moet worden beoordeeld naar de manier waarop zij haar minderheden behandelt. Is dat niet juist de essentie van de democratie, hoe zij omgaat met minderheden en hun opvattingen?  Zodra in een democratie mensen zich buitengesloten voelen, zou een alarmbel af moeten gaan.
 
De taalles is afgelopen, de groep gaat naar huis. Ik realiseer me dat de meesten uit landen komen met een rechtsvorm waar wij veel op aan te merken hebben. Maar wat zouden zij van onze democratie vinden? En leidt dat dan ook tot een open debat?
 
Om met Churchill te eindigen: " democratie is de noodzaak om af en toe te buigen voor de mening van anderen."  En het Taoisme  zei meer dan 2000 jaar geleden al dat als je buigt voor iemand je dichterbij komt.
 
Gertjan Endedijk  | directeur/bestuurder van Stichting Nieuwe Veste