Vier jaar oorlog tegen Oekraïne door Bredase ogen

In februari 2026 gaat de grootschalige Russische invasie van Oekraïne haar vijfde jaar in. Voor Nieuwe Veste in Breda is dat aanleiding om werk te tonen van vier Bredase fotografen, die elk een betrokken band met het land hebben. De tentoonstelling laat beelden zien uit het Oekraïne van vóór de oorlog, van vluchtelingen die in Brabant een nieuw onderkomen vonden, en van de vernietiging en het leed die de Russische aanval heeft veroorzaakt.

De vier Bredase fotografen (Joyce van Belkom, Mischa Keijser, Ron Magielse en Fons Manders) tonen hun indringende blik op de oorlog in Oekraïne. Hun foto’s verbinden verleden en heden: van vredige taferelen van vóór 2014 tot beelden van vluchtelingen die in Brabant onderdak vonden en de strijd die voortduurt in het land zelf.

De tentoonstelling laat zien hoe de oorlog niet alleen Oekraïne, maar ook Nederland heeft veranderd.

Die verandering wordt pijnlijk tastbaar in twee beelden uit de stad Krementsjoek, in het hart van het land. Op de ene foto heerst een weldadige kalmte: een oude vrouw zit in kleurige kleding op het kiezelstrand, een hengel in de hand, een vers gevangen visje spartelend aan de lijn. Het is een tafereel van onverstoorbare rust. Op het tweede beeld uit dezelfde stad is die sfeer volledig verdwenen. Tegen een muur in de nationale kleuren zitten twee jongeren in militair uniform. Ze houden geen hengel vast, maar een dronecontroller. Waar de vrouw genoot van de zon, trainen deze jongeren – onder het toeziend oog van historische wapens aan de muur – voor een totaal andere werkelijkheid.

Te zien tot en met 14 maart 2026 in de ontvangsthal bij de hoofdingang.

De tentoonstelling wordt op zaterdag 17 januari om 14.30 geopend door wethouder Arjen van Drunen.

Over onderstaande foto's
Fons Manders vroeg vluchtelingen in de Koepelgevangenis in 2022 of hij foto’s mocht maken van de achtergrondafbeeldingen op hun smartphones. Elke foto getuigt van gemis, of juist van de hoop ooit terug te keren. Op één ervan prijkt Rodina-Mat zovyot’ (‘Het moederland roept’) – het imposante beeld van de Moeder des Vaderlands in de hoofdstad Kyiv, opgericht in Sovjettijd als eerbetoon aan de overwinning op nazi-Duitsland, en nu, ironisch genoeg, symbool van verzet tegen het land waarmee Oekraïne toen nog één unie vormde. Waar zij ooit de triomf van het Rode Leger moest verbeelden, belichaamt ze vandaag de onverzettelijkheid van een volk dat zijn vrijheid verdedigt.

De foto van het meisje met de beeldengroep werd in 2009 gemaakt door Joyce van Belkom, toen veel Nederlanders nauwelijks meer van Oekraïne wisten dan dat het ‘ergens in Oost-Europa’ lag.

Collega-fotograaf Ron Magielse legde in het najaar van 2024 vast hoe het Oekraïense vluchtelingen na hun intrek in 2022 in de tot dan toe leegstaande Koepelgevangenis vergaat. Op een aangrijpende foto die hij buiten maakte, staan mannen en vrouwen onder een afdakje in een geïmproviseerd keukentje hun maaltijd te bereiden – een beeld dat de overrompeling van de massale inval treffend vangt.

De laatste is van Mischa Keijser, gemaakt in het najaar van 2025. De oorlog greep hem zo aan dat hij sinds het begin van de invasie meerdere keren naar Oekraïne reisde. Wat begon met de Russische annexatie van het schiereiland de Krim en de destabilisatie van Oost-Oekraïne in 2014, groeide uit tot een oorlog die inmiddels dagelijks het nieuws beheerst. Meer dan 100.000 Oekraïners hebben sindsdien een veilig heenkomen gevonden in Nederland. Hoe dat gaat, is ook te zien.